Steueroptimierung: zo betaal je niet meer belasting dan nodig

Steueroptimierung betekent dat je je belastingaanslag zo laag mogelijk houdt binnen de regels die de wet toestaat. Veel mensen betalen te veel belasting, simpelweg omdat ze niet weten welke mogelijkheden er zijn. In Duitsland zijn er verschillende manieren om je belastingdruk te verlagen, zonder dat je iets verkeerds doet. Het gaat puur om slim gebruik maken van wat de belastingwet je aanbiedt.

Wat de Freistellungsauftrag voor je doet

Iedereen die in Duitsland belasting betaalt, heeft recht op een vrijstelling voor inkomsten uit vermogen. Dit heet de Freistellungsauftrag. Voor alleenstaanden is dat vrijgestelde bedrag 1.000 euro per jaar, voor echtparen 2.000 euro. Tot dat bedrag betaal je geen Kapitalertragssteuer, de belasting op rente, dividenden en winst uit de verkoop van aandelen of fondsen. Stel dat je bij een broker als Trade Republic een spaarrekening of beleggingsaccount hebt, dan kun je de Freistellungsauftrag daar instellen. Zodra je dat doet, wordt de al ingehouden belasting teruggestort. Dat gaat automatisch via een zogenoemde Steuerkorrektur, waarbij Trade Republic het bedrag direct op je rekening zet. Het loont dus echt om dit goed in te stellen voordat je rendement ontvangt.

De Vorabpauschale en waarom die verwarrend kan zijn

Een term die veel beleggers verrast, is de Vorabpauschale. Dit is een jaarlijkse forfaitaire belasting op ETFs en beleggingsfondsen, ook al heb je niets verkocht. De overheid gaat ervan uit dat je elk jaar een minimum rendement maakt op je fondsen, en daar heft ze belasting over. De berekening is afhankelijk van een officieel vastgesteld rentepercentage, de zogeheten Basiszins, en de waarde van je fondsen op 1 januari van het belastingjaar. Heb je in een jaar geen winst gemaakt of is het rendement lager dan het forfaitaire bedrag, dan kan de Vorabpauschale toch worden toegepast. Dat leidt soms tot verwarring, zoals bij mensen die plots een bedrag zien verdwijnen van hun rekening terwijl ze niets hebben verhandeld. Door je Freistellungsauftrag goed in te stellen, kun je ook de Vorabpauschale deels of volledig binnen de vrijstelling houden.

Verlustverrechnung: verliezen slim inzetten

Wie belegt, maakt soms verlies. Dat is vervelend, maar het biedt ook een mogelijkheid om minder belasting te betalen. In Duitsland mag je verliezen op beleggingen verrekenen met winsten uit datzelfde jaar. Dit heet Verlustverrechnung. Heb je in een jaar 500 euro winst gemaakt op de verkoop van aandelen en 200 euro verlies geleden op andere aandelen, dan betaal je alleen belasting over 300 euro. Sommige brokers houden deze verrekening automatisch bij, andere niet. Het kan voorkomen dat een broker verliezen pas later verwerkt, waardoor je tijdelijk te veel belasting betaalt en later een terugbetaling krijgt. Ook hier geldt: goed begrijpen hoe je broker dit verwerkt, helpt je om onaangename verrassingen te voorkomen.

Belastingaangifte als extra kans

Niet alles wordt automatisch geregeld via je broker. Via de jaarlijkse belastingaangifte, de Einkommensteuererklärung, kun je extra aftrekposten claimen die je broker niet kent. Denk aan kosten die je hebt gemaakt voor je beleggingen, of verliezen van een eerder jaar die nog niet zijn verrekend. Ook als je bij meerdere banken of brokers belegt, kan het voordelig zijn om de aangifte zelf in te dienen, zodat winsten en verliezen bij verschillende instellingen bij elkaar worden opgeteld. Daarnaast geldt voor mensen met een lager inkomen dat de werkelijke belastingdruk op vermogensinkomsten soms lager uitvalt dan het vaste tarief van 25 procent dat brokers inhouden. Via de aangifte kun je dan het verschil terugvragen. Het kost wat tijd, maar het levert ook iets op.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen de Freistellungsauftrag en de Nichtveranlagungsbescheinigung?
De Freistellungsauftrag is een vrijstelling die je bij je bank of broker instelt, zodat je tot 1.000 euro aan vermogensinkomsten belastingvrij ontvangt. De Nichtveranlagungsbescheinigung is een verklaring van de belastingdienst voor mensen met een zeer laag totaalinkomen, waarmee ze helemaal geen belasting hoeven te betalen over hun inkomsten. Die verklaring moet je zelf aanvragen bij het Finanzamt.

Kan ik de Freistellungsauftrag over meerdere banken verdelen?
Ja, je mag de Freistellungsauftrag verdelen over meerdere banken en brokers, zolang het totaal niet hoger is dan 1.000 euro per persoon per jaar. Als je bij drie brokers belegt, kun je bijvoorbeeld bij elk 333 euro vrijstelling instellen.

Wat gebeurt er als mijn Freistellungsauftrag op is, maar ik daarna toch minder rendement maak?
Als je aan het begin van het jaar de vrijstelling al hebt opgebruikt, maar later in het jaar de inkomsten toch lager uitvallen dan verwacht, kun je het teveel betaalde bedrag terugvragen via je jaarlijkse belastingaangifte. De broker past dit niet automatisch aan tijdens het jaar.

Moet ik de Vorabpauschale betalen als mijn ETF geen winst heeft gemaakt?
De Vorabpauschale is verschuldigd als het fonds positief heeft gepresteerd ten opzichte van het begin van het jaar, maar ook als de stijging lager is dan het forfaitaire minimum dat de overheid hanteert. Is de waarde van het fonds gedaald ten opzichte van 1 januari, dan is er geen Vorabpauschale verschuldigd voor dat jaar.